Waterpokken

Wat is waterpokken? 

Waterpokken is een ziekte die wordt veroorzaakt door het varicella zoster virus. De meeste mensen krijgen waterpokken als kind.

Wat zijn de ziekteverschijnselen van waterpokken?

Waterpokken start meestal met lichte koorts en hangerigheid bij kinderen. Na 1 of 2 dagen komen er kleine rode bultjes op de huid, beginnend op het hoofd of de romp. Op die bultjes ontstaan blaasjes die veel jeuk veroorzaken. Blaasjes in de mond kunnen pijnlijk zijn. De blaasjes kunnen kapot gaan. Na een paar dagen drogen ze op en worden het korstjes. Als de korstjes er afgevallen zijn, is de ziekte voorbij. De ziekteverschijnselen duren ongeveer 10 dagen. Na het doormaken van waterpokken blijft het virus in niet-actieve vorm in het lichaam achter. Als het virus later in het leven weer actief wordt, kan het gordelroos (herpes zoster) veroorzaken.

Hoe kun je het oplopen en hoe kun je anderen besmetten?

Waterpokken is heel besmettelijk vanaf 2 dagen voor het optreden van huiduitslag totdat alle blaasjes een korstje hebben (meestal uiterlijk 7 dagen na het ontstaan van de blaasjes). Het waterpokvirus zit in de keel en neus van iemand die geïnfecteerd is. Door hoesten, niezen en praten komen kleine druppeltjes met het virus in de lucht. Mensen kunnen deze druppeltjes inademen en besmet worden. Besmetting kan ook door contact met vocht uit de blaasjes plaatsvinden. De korstjes die later in plaats van de blaasjes komen, zijn niet besmettelijk. Na besmetting duurt het maximaal 3 weken voordat ziekteverschijnselen optreden.

Wie kunnen ziek worden en wie lopen extra risico?  

Mensen die waterpokken nog niet hebben gehad kunnen de ziekte krijgen. Mensen met afweerstoornissen (zoals hiv en leukemie) en zwangere vrouwen die de ziekte nog niet hebben gehad, lopen een kleine kans op complicaties wanneer zij de ziekte krijgen. Bekende complicaties zijn longontsteking, middenoorontsteking en hersenontsteking. Daarnaast kan er een infectie met bacteriën optreden van de open blaasjes. De hierboven genoemde mensen die meer risico lopen op complicaties kunnen direct contact met een waterpokkenpatiënt beter vermijden. Wanneer er toch direct contact is geweest, neem dan contact op met de huisarts of verloskundige.

Alle informatie (RIVM).

Vaccinatiemogelijkheden

Er is een levend, verzwakt vaccin tegen waterpokken, PROVARIVAX®, maar dit is op dit moment niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Het vaccin is geschikt voor kinderen vanaf 9 maanden. Er dienen twee doses gegeven te worden. Het vaccin PROVARIVAX® kost € 47,12 per dosis. Het wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering.
Daarnaast zijn er 2 combinatievaccins met Bof, Mazelen en Rode hond vaccins (BMR) geregistreerd (zie: http://www.rivm.nl/Onderwerpen/V/vaccinaties_op_maat/Waterpokkenvaccinatie), maar BMR is onderdeel van het RVP.

Bijsluiter vaccin (PDF).

Wel of niet vaccineren? 

Meer dan 93% van in Nederland opgroeiende kinderen heeft op de leeftijd van 5 jaar waterpokken doorgemaakt. Mensen die waterpokken nog niet hebben gehad kunnen de ziekte krijgen. Per jaar krijgen ongeveer 10.000 patiënten complicaties van de infectie, van wie 200 in het ziekenhuis worden opgenomen. Er overlijden 2-3 personen aan de ziekte (zie PDF).

Bij immuungecompromitteerden kan de ziekte zeer ernstig verlopen (zie Farmacotherapeutische richtlijnen).

Zwangere vrouwen die geen waterpokken hebben doorgemaakt (en ook niet gevaccineerd zijn) en bij wie geen immuunstatus is vastgesteld of de immuunstatus negatief is, wordt geadviseerd contact met kinderen en volwassenen die (mogelijk) waterpokken hebben te vermijden. Het advies is om naar de verloskundige, huisarts of gynaecoloog te gaan als er toch contact is geweest met iemand met waterpokken. In 2010 is door de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie een Varicella richtlijn opgesteld voor eventuele toediening van varicella zoster-immuunglobuline (VZIG) (zie: NVVM Richtlijnen).

Contraindicaties voor vaccinatie: Personen die bekend zijn met een aangetoonde ernstige allergische reactie op één van de vaccincomponenten of die een aangetoonde ernstige allergische reactie vertoonden op een vorige dosis van het vaccin. Daarnaast personen met een ernstige afweerstoornis en zwangeren.